Kerststal RK Kerk St. Nicolaasga
Toen ik een jaar of acht was, keek ik vol verwachting uit naar de Kerstnachtdienst. Samen met mijn broer, zussen, vader en moeder ging ik naar de kerk. Mijn moeder had verteld dat er een nieuwe kerststal zou staan. De toenmalige pastoor had gekozen voor een meer kunstzinnige uitvoering.
Ik herinner me nog levendig hoe ik de kerk binnenliep en naar voren ging om de nieuwe beeldengroep van dichtbij te bekijken. Nog steeds kan ik de teleurstelling voelen die me overviel bij de eerste aanblik van die donkerbruine, vreemde figuren. Wat vond ik ze lelijk! Waar waren de mooie, vertrouwde beelden gebleven waar ik zo aan gehecht was?
Het bijzondere is dat ik eigenlijk geen duidelijke herinnering heb aan de oude gipsen beeldengroep in de kerk. Er is geen scherp beeld dat ik voor me zie, alleen een gevoel van warmte, vertrouwdheid en verwondering. Die mooie beelden kende ik vooral omdat ze met Kerstmis buiten stonden opgesteld. Vanaf ongeveer 1965 hadden zij daar hun vaste plek. Mensen kwamen van heinde en verre om de kerststal te bewonderen en genoten van de sfeervolle voorstelling.
Door de jaren heen waren er ook verdrietige dieptepunten.
In 1993 werd de Zwarte Koning ontvreemd. Eerder was er al eens met het Kindeke gevoetbald.
Het grootste drama was in 2002, toen brandstichting grote schade aanrichtte. Veel beelden raakten zwaar beschadigd.
Voor velen voelde dat als het verlies van een dierbaar stukje erfgoed en herinnering.
Dankzij mijn vriend Frits Potijk (†2018) werden de zwaar beschadigde beelden met engelengeduld hersteld. Scherf voor scherf bracht hij de beeldengroep weer tot leven. Zelf hoefde ik ze daarna alleen nog maar te schilderen. Het was een fantastische samenwerking, waarin vakmanschap, doorzettingsvermogen en liefde voor het erfgoed samenkwamen.
Vanaf 2008 werd buiten een nieuwe beeldengroep van kunststof geplaatst. Daardoor konden de kwetsbare gipsen kerstbeelden weer veilig hun plaats in de kerk innemen. Zo keerden de vertrouwde figuren terug naar de plek waar zij oorspronkelijk thuishoorden.
De stal zelf wordt met een flink aantal vrijwilligers geplaatst. De inrichting doe ik met twee oud-klasgenoten Albert en Peter.
Op de lagere school zaten we bijelkaar in de klas.
Ieder jaar willen wij dat het anders en vooral nog mooier wordt dan de vorige keer.
In overleg beramen we plannen, werken we ideeën uit en plaatsen we de beelden.
Het is een voortreffelijke samenwerking, waarin steeds weer blijkt dat je samen meer bereikt dan alleen. Juist doordat ieder zijn eigen talenten en ideeën inbrengt, ontstaan de mooiste plannen en kunnen zelfs de meest verrassende ideeën worden gerealiseerd.
En minstens zo belangrijk: het is altijd gezellig. Terwijl we in de kerk bezig zijn met opbouwen, schilderen, sjouwen en decoreren, schallen de evergreens door het kerkgebouw. Tussen de gotische bogen, de beelden en het altaar wordt niet alleen gewerkt, maar ook gelachen. Die combinatie van creativiteit, vriendschap en plezier maakt het ieder jaar opnieuw tot iets bijzonders.
Enkele jaren geleden kreeg ik het idee om meer met de achtergrond van de kerststal te doen. De gotische bogen van de kerk boden daarvoor een prachtige mogelijkheid. Peter zaagde MDF-panelen op maat, zodat ze precies in de bogen pasten. Op deze panelen schilderde ik een landschap.
De gotische omlijstingen veranderden als het ware in stadspoorten die uitzicht boden op een verstild landschap. Zo krijgt de achtergrond ook een functie in het verhaal. Jaar na jaar worden de panelen opnieuw geplaatst en vormen zij een vertrouwd onderdeel van de kerststal.
Ieder jaar proberen we de kerststal weer een andere uitstraling te geven. Het ene jaar willen we veel zand gebruiken, een ander jaar juist meer mos. En ooit ontstond het idee om een echte winterse sfeer te creëren: een witte kerststal met sneeuw.
Die wens kwam uit. Ik zorgde zelfs voor een sneeuwprojector. Tijdens de nachtmis zat ik met de afstandsbediening in mijn hand te wachten op het juiste moment. Pas halverwege de viering zette ik het sneeuweffect aan. Tot mijn teleurstelling hadden maar weinig mensen het in de gaten, maar zelf had ik de grootste pret. Het idee dat ik daar zat en de sneeuw kon laten vallen wanneer ik maar wilde, vond ik geweldig.
In 2024 werd het tijd voor een nieuwe stal. Na jaren van opbouwen, aanpassen en vernieuwen was de oude aan vervanging toe.
Sommigen moesten even wennen aan het nieuwe uiterlijk. Verandering roept nu eenmaal reacties op. Maar wij zijn er ontzettend blij mee. De nieuwe stal sluit prachtig aan bij de beelden en de sfeer die we willen oproepen. Voor ons voelt het alsof alle ervaringen en ideeën van de afgelopen jaren erin samenkomen.
En omdat Kerst ieder jaar terug komt plaats ik hier ook een foto van Kerst 2026!